^{تغيير الگوي مصرف مواد مخدر در ميان جوانان؛آنها باور نمي كنند معتادند}

^{همه نشسته بوديم، ناگهان مهدي گفت بايد بروم. هر چه اصرار كردم مهدي جان حالت خوب نيست دير وقت است، صبر كن يك ساعت ديگر با هم مي رويم اما گوشش بدهكار اين حرفها نبود. عجله داشت، از رفتارش مشخص بود كه دلهره ي زيادي دارد.}

^{يك ساعت بعد كه از بچه ها جدا شديم، نزديك خانه، پشت نهر آبي كه عرض آن كمتر از يك متر بود و هميشه از دور خيز بر مي داشتيم و براي جهيدن از روي آن مسابقه پرش مي گذاشتيم مهدي را ديدم كه ايستاده است و به حالتي عجيب با خود زمزمه مي كند "بپرم، نپرم"، "عجب رودخانه اي". گفتم:"مهدي چرا نرفتي خونتون، مگه عجله نداشتي؟". نفس نفس زنان در حالي كه خيس عرق بود گفت: "اين رودخانه بزرگ تر از اونه كه بتونم از روش بپرم!"، همه نشستيم تا ساعتي گذشت و افق هاي آسمان روشن تر شد. هنگامي كه روي پا شديم چند قدمي آن طرف تر از روي پل كوچكي كه معمولاً سالمندان محله از آن استفاده مي كردند رد شديم.
مي گويند الگوي استفاده از مواد مخدر تغيير كرده است. ديگر خبري از آدمهاي شيره اي كه توان بالا كشيدن آب بيني شان را نداشتند و شلوار به زور به پايشان بند بود نيست. قرصي مي جوند، آدمسي مي تركانند يا چيزي را در دهان مزه مي كنند.
مي گويند متوسط سني مصرف اين مخدرها پائين آمده است. نه كه به جوانان سرايت كرده باشد نه!، كه مي گويند كودكان دبستاني را تهديد مي كند.
شناسايي بيش از 400 هزار انواع قرص روانگردان طي سال جاري در كشور ، نشان از گرايش نسل امروز به مصرف مخدرهاي شيميايي و صنعتي دارد و اين در حالي است كه مضرات اين گونه مخدرها ، به مراتب بيشتر و ناگوارتر از مخدرهاي سنتي است.
تغيير الگو از مواد سنتي به صنعتي و شيميايي و استفاده از قرص هاي روان گردان، تهديدي جدي است. اين مواد از اين رو تهديد به حساب مي آيد كه در واقع تركيبي از مخدرهاي سنتي با مواد شيميايي هستند. براي نمونه مخدر سنتي مانند ترياك تنها سستي زا و يا ماده اي همچون حشيش توهم زاست اما مخدر صنعتي مانند شيشه، اثري تركيبي از توهم زايي و تحرك بخشي دارد ، اين در حالي است كه هريك از اين تاثيرها در مخدرهاي سنتي بر عهده يك ماده بوده كه اكنون در نوع صنعتي با تجميع خاصيت ها، به شكل متقابل مشكل و ضررها نيز به يكباره بر روي فرد عارض مي شوند.}

^{كراك؛ ترك بوسيله مرگ!
بين بچه ها دهان به دهان مي چرخيد كه پليس وقتي يكي از معتادان به كراك را دستگير كرده و مي خواسته او را به زور وارد اتومبيل كند، در اين درگيري ساده گوش و دست معتاد پاره مي شود. اين پوسيدگي ناشي از استفاده نوع نامرغوبي از كراك است كه ماده اي شيميايي به آن اضافه شده است.
كراك نام تجاري ماده اي است كه در اروپا از كوكائين گرفته مي شود. اين ماده سرخوشي بسيار بالايي به وجود مي آورد. سرخوشي و خيال پردازي در هنگام مصرف اين ماده آنقدر بالاست كه معتاد با وجود اينكه مثل مصرف هروئين وابستگي جسمي به اين ماده ندارد، وسوسه هاي روحي رهايش نمي كند و نمي تواند آن را ترك كند. كراكي كه از كوكائين گرفته مي شود قيمت بسيار بالايي دارد و هر گرم از آن حدود ۵۰ هزار تومان است پس در اختيار قشر محدودي قرار دارد.
دكتر سعيد فروغي ، متخصص بخش مراقبت هاي ويژه مغزي (I.C.U) مي گويد: مخدرهاي شيميايي با بيش فعال كردن بخشي از مغز ، به فرد توانايي كاذب و زودگذر انديشيدن به چند موضوع را مي دهند و شخص با انباشت فكرهاي گوناگون به شكل همزمان ، دچار توهم مي شود و در يك لحظه به نتيجه دارا بودن توانايي در پرواز از روي برجي بلند مي رساند.
وي مي افزايد: برخلاف مخدرهايي مانند ترياك كه با تاثير آرام كنندگي كه بر مصرف كننده مي گذارند ، وي را به سوي بي تفاوتي در برابر كنش هاي جامعه وا مي دارند ، مخدرهاي صنعتي باعث واكنش هاي شديد رفتاري فرد در برابر توهم هاي ذهني مي شوند.}

^{مواد شيميايي از كجا مي آيند
امروزه مواد مخدر به عنوان يكي از پرسودترين تجارت هاي غير قانوني در جهان مطرح است و گردش مالي سالانه آن بين 1500 تا 2000 ميليارد دلار برآورد شده است. از همين روست كه با وجود تلاشهاي گسترده هنوز در دسته تهديد كننده ها قرار دارد.
بيش از 1600 سايت در حال تبليغ مستقيم مواد مخدر هستند، با مراجعه به يكي از آنها مي توان به آساني فرمولهاي تركيبي موادهاي شيميايي را بدست آورد.
از طرفي همسايگي ايران با افغانستان و افزايش كشت خشخاش در اين كشور تهديدي جدي براي كشور است ، به طوري كه افزايش تعداد معتادان و از سوي ديگر گسترش كشت خشخاش تا سطح 6 هزار و 100 تن در افغانستان ، نشان از برنامه ‌ريزي هاي خارجي براي افزايش سطح اعتياد در اين منطقه است.
اما كراك در ايران از هروئين گرفته مي شود. كراك ايران در واقع همان هروئين است كه خلوص بالاتري دارد. آنچه جوان ها مصرف مي كنند حد اكثر ۵ درصد هروئين است بقيه آن شير خشك و يا گرد قند است البته كراك درجه خلوص بالاتري دارد. از آنجايي كه جوان ها دنبال تجربه چيزهاي تازه هستند، توليد كنندگان اين مواد براي هروئين نام تازه اي پيدا كرده اند كه بهتر آن را بفروشند. بعضي ها هم با توجه به سابقه كراك اصلي كه در اروپا استفاده مي شود، فكر كرده اند كه اين ماده روان گردان است و آن را استفاده كرده اند.}

^{مصرف كنندگان مواد روان گردان باور نمي كنند معتادند
دكتر مجيد ابهري در گفتگو با مهر، با انتقاد از ورود و توزيع سريع كراك در سطح جامعه مي گويد:  مخدرهاي صنعتي بلافاصله پس از توليد در مدت زماني كوتاه وارد كشور و توزيع مي شود و مسئولان نيز توضيح قابل قبولي در اين خصوص ندارند.
وي تصريح كرد: كراك هاي موجود در كشور 150 برابر هروئين قدرت تخريبي بر فكر، مغز و اعصاب دارد و حتي منجر به مرگ هاي فجيعي مي شود.
ابهري افزود: بررسي ها نشان مي دهد 2 درصد جوانان سابقه مصرف تفنني كراك را دارند و اين هشداري جدي براي جامعه محسوب مي شود.
 اين متخصص علوم رفتاري و آسيب شناس اجتماعي، نارحتي هاي عصبي، توهم و خود كشي را نتيجه مصرف مواد روان گردان عنوان كرد و گفت: اغلب مصرف كنندگان مخدرهاي صنعتي در مدت زماني كوتاه دچار نارحتي هاي عصبي و توهم مي شوند و برخي از آنان نيز مبادرت به خودكشي مي كنند. با توجه به اينكه مصرف مخدرهاي صنعتي و به خصوص كراك وابستگي روحي به دنبال دارد، بنابراين ترك اين مواد كار بسيار مشكل و غير ممكن براي مصرف كنندگان آن است.}

^{واى اگر مادر بفهمد ...
خبري از كبريت، آتش و دود نيست. اتاق ساكت است و او دارد مشق مي نويسد. براي آنكه تكليف هاي مدرسه اش را بهتر انجام دهد و بتواند كلاس چهارم را با موفقيت پشت سر بگذارد، آن آدامس را از دوستش گرفته است.
بوي سيگار نمي آيد، خبري از سيگاري هم نيست. اما سرش گيج مي رود. دهانش بد بو نيست و نيازي به خوردن آدامس نعنا يا چيز ديگري ندارد چون خودش بوي خوش دارد.
اسمش "پان" است و خواستگاه اصلي آن هند و پاكستان است، گونه اي از آن نيز در افغانستان محبوب است كه از آن به "ناس" ياد مي شود.قيمت آن نازل است و عرضه و فروش آن در بسته بندي هاي جذاب، موجب گرايش و مصرف جوانان شده است.
 چند ماه پيش بود كه خبر ورود آن به كشور در رسانه ها بازتاب يافت. ماده مخدر مذكور در بسته بندي آلومينيوم با تصاوير جذاب رنگي به صورت پودر، آدامس يا پاستيل و...با طعم گياهي مانند نعناع، درپاكستان وهندوستان تهيه وبه داخل كشور ارسال شده است.}

^{"پان" در هند
آنهايي كه به هند سفر كرده باشند خاطره ي  دندانهاي پوسيده و يكي در ميان بر روي لثه ها قرمز رنگ هندي ها هنگامي كه مي خندند و مي خواهند آب قرمز رنگ دهانشان را خارج كنند را به خوبي در ذهن خواهند داشت.
آنجا دست فروشان به دو روش  اين ماده مخدر را به وفور مي فروشند. نوع طبيعي آن كه بر روي برگهاي درختان مخصوص در ميان عسل و ديگر مواد معطر پيچيده مي شود تا يكباره در دهان قرار داده و پس از دقايقي تفاله هاي آن را به همراه بذاق قرمز رنگ دهان كه به هيچ وجه حتي از روي آسفالت نيز پاك نمي شود، خارج كنند تا براي دقايقي نئشگي و توهم را تجربه كنند.
نوع ديگر آن كه در بسته ها كوچك آلومينيومي قرار دارد محبوب تر است. ماده اي شيميايي كه از دهان و دندان و لثه چيزي باقي نمي گذارد.
در افغانستان و پاكستان، اين مواد كه حاوي مقداري "ناس" است، مانند همين مخدر به مدت پانزده دقيقه در زير زبان قرار گرفته و تفاله آن دور ريخته مي شود و پس از شادي كوتاه مدت، سرگيجه، عدم تعادل و آثار تخريبي بر روي سيستم اعصاب دارد.}

 ^{دانش آموزان و "پان"
پگاه دانش آموز سوم دبيرستان است. تازه از مدرسه تعطيل شده و حال و حوصله حرف زدن هم ندارد. كنار خيابان مى ايستد. همكلاسى اش مى آيد. كلافه است. وقتى قرار مى شود درباره «پان» حرف بزند حالش بدتر مى شود. اول مى گويد چيزى نمى داند، اما با روشدن زرورق كنار كيف كوله اش بوى خوبى به مشام مى رسد. پگاه، بى حوصلگى و سرماى روابط خانوادگى را تنها دليل پناه بردن به «پان» و خيلى از مواد به اصطلاح آرامبخش ديگر عنوان مى كند.
دوست بزرگترش نمى گذارد بيش از اين حرفى بزند. كلاچ، دنده، سيگار، بومب! دخترك دانش  آموز سوار بر ماشين دوستش از مدرسه دور مى شود، اما تا كجا؟ كسى نمى داند ... اينجا شرق كشور است.
اينها را خبرنگار روزنامه ايران گزارش مي دهد و ادامه مي دهد؛ معلمى از همان مدرسه بيرون مى آيد. هنوز لباس هايش گچى اند، اما درباره «پان» هنوز چيزى نمى داند.
«آدامس هاى خوشبوكننده «پان» در حال حاضر در مرزهاى شرقى كشور مشاهده و كشف شده  است. «پان» در بعضى دكه هاى داخل شهرهاى بزرگ كشور هم ديده شده است. واردكنندگان علاوه بر بسته بندى هاى زرورقى، «پان»ها را داخل دستمال هاى كاغذى كوچك مى پيچند و به جمع جوانان و نوجوانان مى فرستند.»}

^{"پان" چه ضرري دارد
اصغر باقريان، كارشناس ارشد امور آموزشى پليس مبارزه با موادمخدر ناجا در گفتگو با روزنامه ايران مى گويد: «موادى با عنوان «پان» از برگ سبز تنباكوى افغان ها تهيه و وارد كشور شده است.»
وى مى افزايد: «براساس نتايج تحقيقات، ماده برگ سبز تنباكو به نسبت ۱۰ بر يك با آهك تركيب شده و اين ماده پس از آميختگى با بزاق دهان به بروز واكنش مى انجامد كه «نيكوتين» تنباكو را آزاد و توليد انرژى مى كند.»
كارشناس ارشد پيشگيرى و ترك اعتياد يادآور مى شود: «گرماى حاصل از اين واكنش، تصور اشتباه «انرژى زايى» را در افراد ايجاد كرده و تقاضاى مصرف مجدد را در افراد پديد مى آورد و به اين ترتيب فرد به مصرف ماده معتاد مى شود.
باقريان تأكيد مى كند: «آهك موجود در آدامس خوشبوكننده دهان «پان» بيش از هر نقطه اى به لثه و ديگر قسمت هاى دهان و دندان آسيب مى رساند، اما با گذشت زمان اين ماده ديگر نيازهاى روحى و جسمى افراد را تأمين نمى كند. به همين دليل فرد معتاد رفته رفته به طرف مصرف موادمخدر سنگين تر خواهد رفت.»
باقريان در هشدارى جدى به خانواده ها اعلام مى كند: «گاه موادى در قالب خوشبوكننده و در بسته هاى كوچك مانند سماق يا نمك هاى رستورانى و در ابعاد دودرسه عرضه مى شود. اين ماده با ظاهرى فريبنده و خوشبو دانش آموزان را نشانه گرفته و علاوه بر زمينه سازى براى اعتياد و ازبين بردن رنگ صورتى لثه ها، ريه و دستگاه تنفسى مصرف كنندگان را نيز به خطر مى اندازد.
اين بسته هاى كوچك اغلب حاوى ۳ عدد از اين ماده به شكل «هل» است و توانايى بدن، ميزان و روش مصرف آن در بروز عوارض ظاهرى نقش مهمى دارد.
اين مواد در شكل پودر و با طعم نعناع و موارد مشابه نيز عرضه مى شود. خريد وفروش اين مواد نيز از نظر قانونى ممنوع است.
وى با تأكيد بر اين كه هنوز «پان» در تهران ديده نشده از فروش عمده آن با قيمتى بسيار پائين (حدود صدتومان) در شرق كشور خبرمى دهد.}

^{بچه ها بهتر مي شناسند
بچه هاى دبستانى و راهنمايى به جز «خوشبوكننده هاى اعتيادآور و انرژى زاى «پان» اسم خيلى از مواد ديگر را مى دانند كه شايد پدر ومادرها به خواب هم نبينند.» اين را نتيجه تحقيقات دانشگاه علوم بهزيستى و توانبخشى مؤسسه دولتى داريوش نشان مى دهد.
به گفته دكتر «هومان نارنجى ها» متخصص بهداشت و معاون اين مركز تحقيقاتى، دانش آموزان درسنين بسيار پائين، نام هايى چون شيشه، كراك و انواع مخدرهاى صنعتى را بخوبى مى دانند. اين درحالى است كه والدين و حتى بسيارى از پزشكان و كارشناسان مدعى، در باره اعتيادآورى تعداد زيادى از داروها و مواد رايج  ناآگاهند.
محقق ارزيابى سريع مصرف مواد اعتيادآور مى گويد: «به گوش رسيدن اسامى موادمخدر و روانگردان هايى جديد در كودكى و وسيع شدن دايره اين گونه مخدرها نگران  كننده است. حالا ديگر خانواده ها بايد گوش به زنگ باشند تا درمورد آخرين اخبار مخدرهاى جديد بيش از فرزندان خود اطلاعات به دست بياورند.» مرابشناس مادر، چراغ ها را برايم روشن كن و سلامت را به من برگردان.}